تصویر نمادینوزیر آموزش هند پس از یک ماه اعتراض جوانان استعفا داد
نارندرا مودی، نخستوزیر هند، در ۲۵ ژوئیه استعفای دارمندرا پرادان، وزیر آموزش، را پذیرفت و به این ترتیب خواسته اصلی جنبش اعتراضی یکماههای را که به رهبری جوانان و پس از افشای سؤالات یک آزمون سراسری ورودی پزشکی شکل گرفته بود، برآورده کرد. این جنبش که خود را «حزب کاکراج جانتا» نامیده بود، پس از عقبنشینی دولت، پایان کمپین خود را اعلام کرد. رسانههای اروپایی و آمریکایی این عقبنشینی را نخستین شکست بزرگ دولت مودی از زمان به قدرت رسیدنش در سال ۲۰۱۴ توصیف میکنند.
چه اتفاقی افتاد
روز شنبه ۲۵ ژوئیه، نارندرا مودی استعفای وزیر آموزش خود، دارمندرا پرادان را پذیرفت؛ به گزارش لوموند، نخستوزیر از او خواسته بود کنارهگیری کند. این خواسته در کانون اعتراضهایی قرار داشت که حدود یک ماه ادامه یافته بود و با افشای سؤالات آزمون سراسری ورودی پزشکی آغاز شده بود. این افشا به لغو آزمون انجامید؛ به گزارش گاردین، دو میلیون دانشجو مجبور شدند دوباره در آزمون شرکت کنند و بیش از دوازده مورد خودکشی در میان داوطلبان به این ماجرا نسبت داده شد. لوموند نیز از چند مورد خودکشی خبر میدهد. این جنبش که خود را «حزب کاکراج جانتا» نامید، اعتراض اصلی خود را در محل جانتار مانتار در دهلی برگزار کرد و به دیگر شهرهای بزرگ، از جمله ایالتهای تحت حکومت حزب بهاراتیا جاناتای مودی، گسترش یافت. این جنبش در کنار استعفای وزیر، خواستار لغو پیگرد قضایی علیه معترضان و جبران خسارت خانوادههای داوطلبانی شد که به زندگی خود پایان دادند. به گزارش گاردین، خشونت پلیس دوشنبه پیش از استعفا معترضان را هدف قرار داد. پس از این عقبنشینی، دانشجویان پایان اعتراض خود را اعلام کردند.
جبههها
موضع علنی دولت تا آخرین لحظه این بود که این اعتراضها فروکش خواهد کرد. مودی در یک ویدیوی اینستاگرامی نیمهشب جمعه، خطاب به «دوستان جوان» خود، از آنان بهخاطر «پیشنهادهای اندیشیدهشان» تشکر کرد بیآنکه نامی از پرادان ببرد، به گزارش گاردین؛ کمتر از ۲۴ ساعت بعد استعفای او را پذیرفت. جنبش اعتراضی این استعفا را نوعی پاسخگویی در برابر نظام آزمونی ناکارآمد توصیف کرد، و در روزهای پیش از این عقبنشینی بخشهایی از آن حتی فراتر رفته و خواستار کنارهگیری خود مودی شده بودند. لوموند مینویسد که دانشجویان پس از تحقق خواستههایشان تشدید نکردند و آن خواسته را کنار گذاشتند. به گزارش گاردین، شبکههای تلویزیونی طرفدار دولت ابتدا این اعتراضها را نادیده گرفتند و سپس مطرح کردند که معترضان از سوی نیروهای خارجی و گروههای تروریستی پاکستانی تأمین مالی میشوند؛ معترضان از شبکههای اجتماعی برای رد این ادعاها استفاده کردند و مودی در حالی که اعتراضها گسترش مییافت، از رسانهها دوری گزید.
نگاه از بیرون
همه منابع موجود، رسانههای اروپایی و آمریکاییاند؛ هیچ گزارش هندی، خلیجی، چینی یا از دیگر کشورهای جنوب جهانی در اینجا گنجانده نشده، بنابراین چارچوب زیر یک چارچوب غربی است. فایننشالتایمز و بلومبرگ این رویداد را سوراخشدن هاله شکستناپذیری مودی و واداشتن او به عقبنشینی سریع توصیف میکنند. گاردین، به نقل از آشوتوش وارشنی، عالم سیاست در دانشگاه براون، گزارش میدهد که فضای آنلاین به دست معترضان افتاد و رسانههای طرفدار دولت بیاعتبار شدند، و از تحلیلگرانی نقل میکند که آن را فروتنسازی دولتی مینامند که از سال ۲۰۱۴ تقریباً بدون مصونیت حکومت کرده است. افایزد نظام آموزشی و بیکاری فارغالتحصیلان را در هسته این جنبش قرار میدهد، اما آن را در حال جلب توجه به سبک حکمرانی اقتدارگرایانه، محدودیتهای آزادی بیان و مطبوعات، و کنترل نهادها نیز میبیند. لوموند این بسیج را در سلسلهای از «بهارهای آسیایی» در سریلانکا، بنگلادش و نپال جای میدهد و گزارش میدهد بیش از نیمی از فارغالتحصیلان جوان هندی بیکارند.
چه چیز تازه است
خواستهای که با پایان اعتصاب غذای ۲۶ روزه سونام وانگچوک، فعال اجتماعی، در ازای امتیازات محدودتر — جبران خسارت خانوادههای آسیبدیده — برآورده نشده بود، اکنون بهطور کامل پذیرفته شده است: خود وزیر رفته است. این نقطهعطف در یک روز رخ داد، میان سخنرانی اینستاگرامی مودی عصر جمعه و استعفای شنبه صبح، در حالی که، به گزارش گاردین، شمار بیسابقهای از افراد در حال ورود به جانتار مانتار بودند و ناآرامی به ایالتهای تحت اداره بیجیپی نیز سرایت میکرد. این جنبش از آن پس، بهجای فشار بیشتر، عقبنشینی کرده است.
ممکن است بعد چه اتفاقی بیفتد
این عقبنشینی میتواند به این ماجرا پایان دهد اگر خواستههای باقیمانده — لغو اتهامات علیه معترضان و جبران خسارت خانوادههای داغدار — بهآرامی حل و فصل شود و نظام آزمونی سامان یابد، و جنبش به همان سرعتی که شکل گرفت از هم بپاشد. از سوی دیگر، محدودیتهای نمایانشده در کنترل دولت میتواند به سایر شکایاتی که منابع نام میبرند، در وهله نخست بیکاری فارغالتحصیلان، سرایت کند، در حالی که احزاب مخالف، که گاردین آنها را «جانتازهگرفته» توصیف میکند، تلاش میکنند این بسیج اجتماعی را جذب کنند. مسیر سومی از عرصه رسانهای میگذرد: اگر شکست دولت در روایت آنلاین و بیاعتبارشدن پخشکنندگان همپیمانش پایدار بماند، مناقشات آینده در زمینی جریان خواهد یافت که حزب بیجیپی دیگر بر آن مسلط نیست.